Konkordato Süreci Adım Adım: Geçici Mühlet, Kesin Mühlet ve Tasdik

Sürecin genel görünümü

Konkordato, mahkeme kararlarıyla ilerleyen ve her aşaması kanunda süreye bağlanmış bir yargısal süreçtir. Adi konkordatoda süreç kural olarak şu aşamalardan oluşur:

1. Konkordato talebi ve belgelerin sunulması (İİK m.285-286)
2. Geçici mühlet ve geçici komiserin görevlendirilmesi (İİK m.287-288)
3. Kesin mühlet kararı (İİK m.289)
4. Alacakların bildirilmesi ve alacaklılar toplantısı (İİK m.299-302)
5. Mahkemede inceleme ve tasdik kararı (İİK m.304-305)
6. Kanun yolları ve konkordatonun uygulanması (İİK m.308/a vd.)

Başvuru şartları ve talebe eklenecek belgeler "Konkordato Nedir? Başvuru Şartları, Gerekli Belgeler ve 2026 Değişiklikleri" başlıklı yazımızda ele alınmıştır. Bu yazıda talepten sonraki aşamalar incelenmektedir.

1. Geçici mühlet

Mahkeme, İİK m.286'da sayılan belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının korunması için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır (İİK m.287/1). Bu tedbirler arasında bazı işlemlerin ancak komiserin izniyle yapılabilmesi de yer alabilir.

• Geçici komiser: Mahkeme geçici mühlet kararıyla birlikte, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığını yakından incelemek üzere bir geçici komiser görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak üç komiser de görevlendirilebilir; bu durumda komiserlerden biri KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler arasından seçilir.
• Süre: Geçici mühlet üç aydır. Süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin talebiyle en fazla iki ay daha uzatılabilir; geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez (İİK m.287/4).
• Kanun yolu: Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz (İİK m.287/6).

Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur (İİK m.288/1). Bu nedenle takip yasağı gibi koruyucu etkiler geçici mühlet kararıyla birlikte başlar. Karar, ticaret sicili gazetesinde ve Basın İlan Kurumunun resmî ilan portalında ilan edilir; tapu, ticaret sicili, vergi dairesi, Türkiye Bankalar Birliği ve diğer ilgili yerlere bildirilir.

İlanda, alacaklıların ilandan itibaren yedi günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato mühleti verilmesini gerektiren bir hâl bulunmadığını ileri sürebilecekleri belirtilir (İİK m.288/2). Mahkeme, kesin mühlet hakkında karar verirken bu itirazları da dikkate alır.

2. Kesin mühlet

Mahkeme, kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet içinde verir. Bunun için borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder; geçici komiser duruşmadan önce yazılı raporunu sunar (İİK m.289/1-2).

• Kesin mühlet kararı: Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir (İİK m.289/3).
• Uzatma: Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin gerekçeli raporu ve talebi üzerine altı aya kadar uzatılabilir. Borçlu da uzatma talep edebilir; bu durumda komiserin görüşü alınır. Talep kesin mühlet sona ermeden yapılmalıdır (İİK m.289/5).
• Alacaklılar kurulu: Mahkeme, kesin mühlet kararıyla birlikte veya mühlet içinde, yedi alacaklıyı geçmemek, ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla alacaklılar kurulu oluşturabilir. Kurulda farklı alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir (İİK m.289/4).

Kesin mühlet sürecinde borçlu, komiserin nezareti altında işlerine devam eder. Mahkeme bazı işlemlerin geçerliliğini komiserin iznine bağlayabilir veya işletmenin faaliyetinin borçlu yerine komiser tarafından yürütülmesine karar verebilir (İİK m.297/1). Rehin tesisi, kefalet, ivazsız tasarruflar ile taşınmazların ve işletme için önem arz eden taşınırların devri veya takyidi mahkeme iznine tabidir; izinsiz yapılan bu işlemler hükümsüzdür (İİK m.297/2).

Kesin mühlet içinde talebin reddi ve iflas

İflasa tabi borçlu bakımından kesin mühlet verildikten sonra aşağıdaki durumlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde mahkeme, komiserin yazılı raporu üzerine kesin mühleti kaldırarak konkordato talebinin reddine ve borçlunun iflasına resen karar verir (İİK m.292/1):

• Borçlunun malvarlığının korunması için iflasın açılması gerekiyorsa,
• Konkordatonun başarıya ulaşamayacağı anlaşılıyorsa,
• Borçlu İİK m.297'ye aykırı davranır veya komiserin talimatlarına uymazsa ya da alacaklıları zarara uğratma amacıyla hareket ettiği anlaşılıyorsa,
• Borca batık olduğu anlaşılan bir sermaye şirketi veya kooperatif konkordato talebinden feragat ederse.

İflasa tabi olmayan borçlu bakımından ise ikinci ve üçüncü hâllerin gerçekleşmesi durumunda yalnızca konkordato talebinin reddine karar verilir (İİK m.292/2). İİK m.287/5 uyarınca bu hükümler geçici mühlet hakkında da kıyasen uygulanır.

3. Alacakların bildirilmesi ve alacaklılar toplantısı

Komiser, İİK m.288 uyarınca yapacağı ilanla alacaklıları ilan tarihinden itibaren on beş gün içinde alacaklarını bildirmeye davet eder. İlanın bir sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile de gönderilir. Alacağını bildirmeyen alacaklılar, alacakları bilançoda kayıtlı olmadıkça konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez (İİK m.299).

Alacaklılar toplantısına komiser başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında rapor verir; borçlu toplantıda hazır bulunmak zorundadır. Konkordato projesi aşağıdaki çoğunluklardan birini aşan oranda imzalanmışsa kabul edilmiş sayılır (İİK m.302/3):

• Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısı, veya
• Kaydedilmiş alacaklıların dörtte biri ve alacakların üçte ikisi.

Oylamada yalnızca projeden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. İİK m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklar ile borçlunun eşi, çocuğu ve kanunda sayılan diğer yakınlarının alacakları çoğunluk hesabında dikkate alınmaz. Rehinli alacaklar, rehin değerinin karşılamadığı kısım için hesaba katılır. Toplantının bitimini izleyen yedi gün içindeki katılımlar (iltihak) da kabul edilir; komiser iltihak süresinin bitiminden itibaren en geç yedi gün içinde gerekçeli raporunu mahkemeye sunar (İİK m.302/4-8).

Adi konkordatoda borçlu, rehinli alacaklılarla ayrı bir müzakere ve yapılandırma süreci de yürütebilir. Bu süreçte rehinli alacaklıların alacak miktarı itibarıyla üçte ikisini aşan çoğunluğuyla anlaşma sağlanırsa, anlaşmaya katılmayan rehinli alacaklılar da kanunda belirtilen koşullarla bu yapılandırmaya tabi olur (İİK m.308/h).

4. Mahkemede inceleme ve tasdik

Komiserin raporunu alan mahkeme, komiseri dinledikten sonra kısa bir zamanda ve her hâlde kesin mühlet içinde kararını verir. Duruşma günü ilan edilir; itiraz edenler itiraz sebeplerini duruşmadan en az üç gün önce yazılı olarak bildirmek kaydıyla duruşmada hazır bulunabilir. Kesin mühlet içinde karar verilemeyeceği anlaşılırsa mahkeme, karar verilinceye kadar mühlet hükümlerinin devamına karar verebilir; bu süre altı aydan fazla olamaz (İİK m.304).

Konkordatonun tasdik edilebilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir (İİK m.305/1):

1. Teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olması,
2. Teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması,
3. Projenin İİK m.302'de öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş olması,
4. İİK m.206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların tam ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması,
5. Tasdik için gerekli yargılama giderleri ile harcın tasdik kararından önce borçlu tarafından mahkeme veznesine yatırılmış olması.

Mahkeme projeyi yetersiz bulursa kendiliğinden veya talep üzerine gerekli gördüğü düzeltmenin yapılmasını isteyebilir (İİK m.305/2).

5. Tasdik edilmeme, kanun yolları ve bağlayıcılık

Konkordato tasdik edilmezse mahkeme konkordato talebinin reddine karar verir. Borçlu iflasa tabi ise ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden biri mevcutsa mahkeme borçlunun iflasına da resen karar verir. Süreç iflasla sonuçlanırsa tasfiyenin basit veya adi usulle yapılmasına ve gerektiğinde komiserler tarafından yürütülmesine karar verilebilir (İİK m.308).

Konkordato hakkındaki karara karşı borçlu veya konkordato talep eden alacaklı kararın tebliğinden; itiraz eden diğer alacaklılar ise tasdik kararının ilanından itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi kararına karşı da iki hafta içinde temyiz yoluna gidilebilir (İİK m.308/a).

Konkordato tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir. Projede bağlayıcılığın tasdik kararının kesinleşmesine bağlanması da kararlaştırılabilir; bu durumda mühletin etkileri, kanundaki istisnalar saklı kalmak üzere o tarihe kadar devam eder (İİK m.308/c/1). Bağlayıcı hâle gelen konkordato, geçici mühlet kararından önce başlatılmış takiplerde konulan ve henüz paraya çevrilmemiş hacizleri de kural olarak hükümden düşürür (İİK m.308/ç).

Süreler bir bakışta

• Geçici mühlet: 3 ay, en fazla 2 ay uzatma (toplam en fazla 5 ay)
• Alacaklıların geçici mühlete itirazı: İlandan itibaren 7 gün
• Kesin mühlet: 1 yıl, özel durumlarda 6 aya kadar uzatma
• Alacak bildirimi: Komiserin ilanından itibaren 15 gün
• İltihak süresi: Alacaklılar toplantısının bitiminden itibaren 7 gün
• Karar verilinceye kadar mühletin devamı: En fazla 6 ay
• İstinaf ve temyiz: 2'şer hafta

Değerlendirme

Konkordato süreci, borçluya geniş bir koruma sağlarken her aşamada mahkeme ve komiser denetimini öngörür. Geçici mühlet aşamasındaki komiser raporu, kesin mühlet kararının; kesin mühlet dönemindeki uygulama ve alacaklılarla yürütülen müzakereler ise tasdik kararının belirleyicisidir. Süreç boyunca İİK m.297 sınırlamalarına ve komiserin talimatlarına uyulmaması, iflasa tabi borçlu bakımından iflas sonucunu doğurabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır ve hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut durumlar için yürürlükteki mevzuat esas alınmalıdır.

Kaynaklar

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, m.287, 288, 289, 292, 297, 299, 302, 304, 305, 308, 308/a, 308/c, 308/ç, 308/h
• Konkordato Komiserliği ve Alacaklılar Kuruluna Dair Yönetmelik (RG 30.01.2019, 30671)