Kentsel Dönüşüm Uygulamalarında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yardımları

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (“İBB”), kentsel dönüşüm uygulamaları kapsamında mali destekler vermektedir. Bu destekler arasından Riskli Binalar İçin Kira Desteği ve Riskli Binalar İçin Kentsel Dönüşüm Mali Destek Paketi öne çıkmaktadır.

A.   RİSKLİ BİNALAR İÇİN KİRA DESTEĞİ

1.     Yıkım Kararı Alınan Binalarda

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin yaptığı hızlı tarama testi sonucunda D sınıfı (yüksek risk) ve E sınıfına (çok yüksek risk) giren yapılara verilen bir yardımdır. Kira desteğinden yararlanabilmek için karot alınmadan önce İBB tarafından hızlı tarama testi yapılması ve binanın D veya E risk sınıfında olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir. Sonrasında ise 6306 sayılı Kanun kapsamında riskli yapı tespitiyle sonrasına dair prosedürlerin işletilerek tahliye ve yıkım işlemlerinin tamamlanması gerekmektedir. İlgili süreçlerin tamamlanmasının ardından kira desteği ödemesi başlatılmaktadır. Tahliye ve yıkım işlemleri tamamlanmış binalarda Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının (“Bakanlık”) kentsel dönüşüm yardımlarına ek olarak;

·      Binada ikamet eden maliklere 18 ay süresince 10.000TL, ikamet eden malik emekli ise 12.000TL

·      Bağımsız bölüm maliki binada ikamet etmiyorsa 18 ay süresince 6.500TL

·      Kiracılar için 12 ay süresince 10.000TL, kiracı emekli ise 12.000TL

olacak şekilde kira yardımı yapılmaktadır.

2.     Güçlendirme Ruhsatı Alınan Binalarda

2026 Mart ayında İBB Meclisi’nin aldığı karar ile İBB tarafından yapılan hızlı tarama testi sonucunda Türkiye Bina Deprem Yönetmeliğine uygun olarak güçlendirme ruhsatı alınan binalarda da kira desteğinden faydalanılmasına karar verilmiştir. Bu kapsamda güçlendirme ruhsatı alan binalarda Bakanlık yardımlarına ek olacak şekilde;

·      Güçlendirilecek binada ikamet eden maliklere 18 aya kadar* 10.000TL, ikamet eden malik emekli ise 12.000TL

·      Bağımsız bölüm maliki binada ikamet etmiyorsa 18 aya kadar* 6.500TL

·      Kiracılar için 12 aya kadar* 10.000TL, kiracı emekli ise 12.000TL

olacak şekilde kira yardımı yapılmaktadır.

Kira desteğinden faydalanabilmek için İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne dilekçe ile başvuruda bulunulması gerekmektedir. Bu kapsamda zaman zaman ilçe belediyeleri kira yardımı kapsamında evrakları gönderse de Büyükşehir Belediyesine dilekçe sunmak suretiyle başvurulması gerekmektedir.

3.     İBB Yetkisinde Bulunan Riskli Alan ve Rezerv Alanlarında

·      Yapı maliklerine 48 aya kadar* aylık 18.000TL, yapı maliki emekli ise 20.000TL

·      Kiracılar için 12 aya kadar* aylık 18.000TL, kiracı emekli ise 20.000TL

olacak şekilde kira desteği yapılmaktadır.

*Kararlaştırılan süreler üst süreler olup İBB tarafından verilecek süre – değişiklik yapıldıktan sonraki başvurularda geçerli olmak üzere – değiştirilebilir/azaltılabilir.

B.    RİSKLİ BİNALAR İÇİN KENTSEL DÖNÜŞÜM MALİ DESTEK PAKETİ

“İstanbul Yenileniyor” projesi kapsamında kentsel dönüşüm sürecine giren düşük gelirli vatandaşlara %65’e varan yapım desteği sağlanmaktadır. Proje kapsamında sağlanan destek geri ödemesiz olup bu destekten faydalanabilmek için riskli yapının 1999 yılı ile öncesinde yapılmış olması ve kentsel dönüşüm sürecinin KİPTAŞ’ın yürütmesi – bir başka ifadeyle yüklenici tarafın KİPTAŞ olması – gerekmektedir.

Mali destek paketi “İstanbul Yenileniyor” projesi kapsamında uzlaşma sağlanan (sözleşme aşamasına geçecek) projeler için uygulanmaktadır.

1.     Başvuru Koşulları

-       İstanbul Yenileniyor kapsamında uzlaşı sağlanması,

-       Hane halkı toplam geliri 3 asgari ücretin altında olması,

-       İstanbul ili sınırları içerisinde hane halkının herhangi bir taşınmazı (Türk Medeni Kanunu hükümlerinde belirtilen her türlü taşınmaz) bulunmaması,

-       İstanbul ili sınırları dışında hane halkının başkaca bağımsız bölüm nitelikli taşınmazı bulunmaması,

-       İstanbul ili sınırları dışında, herhangi bir bağımsız bölümde hisseli tapu sahibi olan hane halkının yüzde 50 ve daha az hisse sahibi olması (Tarımsal vasıflı mülkiyetler taşınmaz sahipliği olarak sayılmayacaktır.)

şartlarını sağlayanlar faydalanabilecektir.

2.     Mali Destek Paketi Kapsamı

Mali destek yalnızca konutlar için uygulanmakta olup ticari birimler kapsam dışındandır.

Yenilenecek konutlarda 80 metrekare konut büyüklüğü esas alınacaktır. İlgili destek bağımsız bölümün 80 metrekarelik kısmı için sağlanacaktır.

Mali destekten yararlanarak yenilenen konutlar, teslim tarihinden itibaren 5 yıl süreyle satılamazlar. Ancak, 5 yıldan önce satış olması halinde verilen destek tutarına aylık kamu alacak faizi işletilecek ve hesaplanan tutar geri ödenecektir.

3.     Mali Destek Tutarı

Mali destek, hak sahibinin hane halkı aylık net gelirinin;

-       En fazla net 2 asgari ücrete eşit veya altında olması durumunda borçlanma bedelinin %60’ı; hak sahibi emekli ise %65’ine kadar,

-       En fazla net 3 asgari ücrete eşit veya altında olması durumunda borçlanma bedelinin %40’ı; hak sahibi emekli ise %45’i kadar

verilecektir. Hane halkı aylık gelirinin 2 ile 3 asgari ücret arasında olması halinde mali destek tutarı oransal olarak belirlenecektir.

Örneğin, kentsel dönüşüm için 6 milyon TL borçlanma bedeli olan 120 metrekare bir konut düşünülsün. Mali destek paketi kapsamında konutun 80 metrekarelik kısmı (2/3’lük kısmı) için destek sağlanacaktır. Bu kapsamda 80 metrekarenin borçlanma bedeline tekabül eden (6 milyon TL’nin 2/3’lük kısmı) 4 milyon TL’nin %65’ine varan destek sağlanacaktır.